Khi đã sống đến thời điểm này, tôi có thể khẳng định: Việt Nam là một dải đất linh thiêng. Không phải chỉ vì hình hài núi sông, mà bởi có một mạch khí vô hình tỏa ra từ đất, từ nước, từ từng lớp người đã sống và đã nằm lại nơi đây. Cái mạch ấy âm thầm nuôi dưỡng dân tộc, khiến mỗi bước chân ta đi như vẫn luôn có hồn thiêng nâng đỡ.
Bởi thế, mỗi khi đứng trên mảnh đất này, người ta thường thấy trong lòng dấy lên một cảm thức khó gọi tên. Như thể tổ tiên và những anh hùng đã khuất vẫn còn dõi theo. Linh khí ấy không chỉ thuộc về từng gia đình, từng dòng họ, mà hợp thành mạch nguồn chung – lặng mà bền, sâu mà sáng – chỉ người Việt mới cảm được.
Từ dòng khí ấy, những con người lớn lao xuất hiện đúng lúc đất nước cần. Nguyễn Trãi để lại Bình Ngô đại cáo, khẳng định nhân nghĩa là cội gốc dựng nước. Quang Trung nổi lên như cơn cuồng phong, xoay chuyển vận mệnh, quét sạch bóng giặc, mở ra mùa xuân huy hoàng cho non sông. Nguyễn Tất Thành rời Bến cảng Nhà Rồng với đôi bàn tay trắng cùng khát vọng lớn lao, để rồi hơn 30 năm sau đọc Tuyên ngôn độc lập tại Quảng trường Ba Đình, khai sinh một Việt Nam mới. Và còn biết bao anh hùng khác – hữu danh hay vô danh – đã góp máu xương, trí tuệ, cả đời mình để đất nước đứng vững qua bão giông, để dân tộc này không bao giờ quỵ ngã.
Càng sống, càng chiêm nghiệm, lại càng thấy một niềm tin khó lay chuyển: rằng dân tộc này, mỗi khi bước vào khúc quanh lịch sử, đều có những con người xuất hiện đúng thời. Họ đến để dẫn lối, để giữ gìn, để nhắc ta rằng ai đi thuận theo dòng chảy của dân tộc thì hưởng trọn hạnh phúc và vinh quang trong mạch nguồn; còn kẻ nào đi ngược, sớm muộn cũng sẽ bị chính dòng chảy ấy cuốn trôi.
Có lẽ cũng bởi vậy mà hôm nay, người trẻ vẫn hay nhắc: “Nếu có kiếp sau, xin nguyện vẫn là người Việt Nam.” Đó không chỉ là một câu nói, mà như một khúc thề vọng về từ tiền nhân. Và đôi khi, trong từng bước đi, ta có thể cảm nhận như chính mình đang song hành cùng họ.
Điều đó lý giải vì sao ta luôn cảm thấy tự hào khi nhìn lá cờ đỏ sao vàng, ta run lên khi nhìn thấy đồng bào chịu khổ mùa mưa lũ hay dịch bệnh, ta thổn thức khi dâng hương tại đền Hùng, tại lăng Bác, tại các nghĩa trang liệt sĩ, ta khóc nấc không thành tiếng khi nghe những cựu chiến binh kể về thời kỳ bom đạn, khi nhìn những thước phim, kỷ vật chiến tranh, khi nghe Bác Hồ đọc bản tuyên ngôn độc lập và khi cảm nhận được những khoảnh khắc hòa bình ngay lúc này.
Tất cả cảm xúc đó dường như không phải chỉ xuất phát từ tâm hồn của riêng ta, mà phảng phất cả từ những mảnh hồn của bao thế hệ đi trước đã nằm xuống vì Dân tộc này.
Chủ nghĩa dân tộc, ở nhiều nơi, có khi thành một ngọn lửa cực đoan: cháy bằng tự tôn, tự cao, dương dương tự đắc. Người ta dễ lấy nó làm chiếc loa để hô hào sáo rỗng, để phô trương sức mạnh, thậm chí để nuôi dưỡng hận thù.
Nhưng với Việt Nam, tinh thần dân tộc lại hiện ra rất khác. Nó lặng sâu mà bền bỉ. Nó là khí chất của một dân tộc nhỏ bé nhưng kiên cường, biết đứng lên trong giông bão mà vẫn giữ lòng khiêm nhường.
Một tinh thần độc lập nhưng không kiêu ngạo, tự cường nhưng không coi thường ai. Nó chọn nhân nghĩa làm gốc, hòa bình làm đích đến. Biết quên đi hận thù để hàn gắn, nhưng cũng không bao giờ quên lịch sử. Biết khoan hòa mà không nhu nhược, biết khoan dung mà vẫn giữ uy nghi.
Đó không phải thứ chủ nghĩa dân tộc để phô diễn, mà là một nếp sống, một dòng chảy âm thầm đã hun đúc qua ngàn năm dựng nước và giữ nước.
Vậy nên, có thể bình tâm mà sống. Bình tâm trong niềm biết ơn – với tổ tiên, với những anh hùng đã ngã xuống, và với bao người vô danh từng nguyện hy sinh để non sông này còn đứng vững.
Bình tâm để cảm thấy dưới mỗi bước chân ta đi, luôn có linh khí dân tộc nâng đỡ. Bình tâm để tin rằng đất nước này, dẫu trải qua bao phong ba, vẫn còn đó ánh sáng soi đường.
Và bình tâm để làm phần việc của mình – thầm lặng nhưng thiết tha – như một mảnh hồn Việt tiếp nối, hòa vào hành trình lớn lao mà tiền nhân đã khởi tạo.
Chào mừng ngày Quốc khánh 2/9 – Chào mừng ngày Tết Độc lập của dân tộc!